از آغاز جنگ رمضان و با شهادت قائد امت، شهید حضرت آیتالله العظمی سید علی خامنهای، آنچه شبها در میادین و خیابانهای اصلی شهر رقم خورد، تنها یکی از جلوههای بعثت مردم بود. یکی دیگر از جلوههای این بعثت، ایجاد یک حرکت عمومی در محلات بود. از این جنبه هر محله با ابتکاراتی که به خرج میدهد، قصه خاص خودش را دارد. برای شنیدن یکی از قصههای محله، به منطقه جنوب شرق مشهد رفتیم؛ جایی که مردم با برپایی حجله سیار عزا برای آقای شهیدمان، جلوههای جدیدی از همدلی و ایجاد یک حرکت عمومی را به نمایش گذاشتهاند.
الهام صادقی از اهالی این منطقه و فعال در بسیج محله است. او که چهار فرزند دارد، با همه مشغلههای مادری، مسئولیت برپایی حجله سیار عزا در محله را برعهده گرفته و برایمان از چگونگی آغاز این پویش محلهای میگوید: پس از شهادت امام خامنهای، حالمان خوب نبود و در همان وضعیت به دنبال این بودیم که در این موقعیت چه کاری باید انجام دهیم. با دوستان بسیج محله در مسجد دور هم جمع شدیم و جلسهای گذاشتیم. تصمیم گرفتیم عکس رهبر شهیدمان را چاپ کنیم و به شیشه مغازهها بزنیم. خانمها هم چادرهای مشکی کهنهشان را آوردند و با آنها پرچم عزا برای محله دوختیم و توزیع کردیم تا اهالی محل، آنها را سردر خانهها و مغازهها نصب کنند. یکی از کارهای دیگری که میخواستیم انجام دهیم، این بود که سر هر کوچه یک حجله با عکس رهبر شهیدمان برپا کنیم؛ اما پس از چند روز نتوانستیم مقدمات و هماهنگیهای لازم را برای این کار انجام دهیم؛ چرا که هم هزینه بالایی داشت و هم نیاز بود شخصی مراقب وسایل حجله باشد تا خدایی نکرده اتفاقی نیفتد. به همین خاطر این ایده آن طور که میخواستیم، اجرایی نشد.
او یادآور میشود: روز هفتم شهادت رهبر معظم انقلاب، یکی از دوستانی که در بسیج محله مربیمان است، میزی را جلو منزلش گذاشت و روی آن عکس امام شهیدمان و قرآنهای یک صفحهای را که از مسجد محله گرفته بود، قرار داد. در کنار آن نیز بلندگویی که از آن آهنگها و مداحیهای حماسی پخش میشد، گذاشت. به این شکل نخستین حجله محله را بر پا کرد. پس از آن، سایر همسایهها و اهالی محله نیز درخواست میکردند این حجله را جلو منزلشان برپا کنیم؛ چرا که همه وسایل مورد نیاز برای برپایی حجله را نداشتند. از آن زمان مسئولیت اطلاعرسانی در گروههای محلی، هماهنگی و رزرو حجله بر عهده من قرار گرفت.
خانواده شهدا به سراغ ما آمدند
صادقی درباره ادامه این برنامه در نوروز نیز بیان میکند: این اتفاق ادامه پیدا کرد تا عید نوروز که رهبر معظم انقلاب در پیام نوروزیشان گفتند برای عید دیدنی به دیدار خانواده شهدا بروید. شروع این کار نیز با ما نبود؛ بلکه خود شهدا ما را پیدا کردند. یکی از خانوادههای شهدای محله بدون اینکه به ما بگویند خانواده شهید هستند، درخواست داده بودند حجله رهبر شهید را جلو خانهشان برپا کنیم. پس از آنکه حجله را برپا کردیم، از طریق همسایههایشان متوجه شدیم خانواده شهید هستند. چهارم فروردین روز تولد شهیدشان بود و ما شب تولدش یعنی سوم فروردین به آنجا رفتیم و همراه با کیک دستپخت خانمهای محله و گل، حجله را برپا کردیم. جلو منزل پاسدار شهید «حسین آخوندی» از شهدای جنگ رمضان نیز حجله عزای رهبر شهیدمان را در ایام نوروز قرار دادیم. در مجموع در این ایام جلو منزل حدود ۱۵ شهید محله حجله عزا را برپا کردیم.
آشنایی با ظرفیتهای اهالی محله
این بانوی مشهدی خاطرنشان میکند: تاکنون این حجله را در محلههای کوی کارگران، کوی کارمندان، شهرک شهید بهشتی، محمدآباد و سایر محلات نزدیکمان برپا کردهایم و تقریباً به جز دو سه روز که این مراسم را نداشتیم، از هفتم رهبر شهید انقلاب تا به حال مراسم برپایی حجله و قرآنخوانی را داشتهایم. در برخی از جلسات یکی از روحانیون محله نیز ما را همراهی میکرد و در کنار بیان مباحث تبیینی در مورد جنگ رمضان، مذاکرات و پاسخ به شبهات مردم، روضهخوانی هم میکرد.
او درباره دیگر اهداف این اتفاق در این محله مشهد میگوید: هدفمان در این حرکت عمومی این بود که هممحلهایهایمان و ظرفیتهایی را که دارند، بشناسیم. این کار را پیش از شهادت امام خامنهای(ره) انجام میدادیم؛ اما شهادت رهبر معظم انقلاب موجب شد این کار خیلی پیشرفت کند و تشدید شود. درست است که در عزای رهبر شهیدمان این حجله را برپا کردهایم؛ اما در عین حال فرامین حضرت آقا در مورد شناخت ظرفیتهای محله را نیز اجرا و عملیتر میکنیم.
صادقی میافزاید: یک دفترچه درست کردهایم و اسامی افراد هر کوچه را با جزئیاتی همچون آدرس، شماره تماس و مهارتی که دارند، نوشتهایم. این موضوع در همه کارهایی که میخواهیم انجام دهیم، خیلی برایمان مفید است. در همین راستا معلمانی را شناسایی کردهایم که قرار است در کنار برپایی حجله سیار در محله، برای دانشآموزان تدریس حضوری داشته باشند.
او با بیان اینکه یکی دیگر از برنامههایی که میخواهیم در کنار برپایی حجله داشته باشیم، برگزاری جلسه تفسیر سوره فتح است، تأکید میکند: با گذشت زمان شاهد این هستیم که برپایی حجله سیار امام شهید، در حال رشد در ابعاد جدیدی است.
رهگذرانی که در قرآنخوانی برای امام شهید شرکت کردند
در ادامه، به سراغ یکی از اهالی محله رفتیم. کبری حسنی که ۶۴ سال دارد و سه روزی میزبان حجله سیار امام شهید، جلو منزلش بود، با بغضی در گلو میگوید: به نیت شادی روح امام شهیدم سه روز میزبان این حجله و قرآنخوانی بودم.
او درباره چگونگی شکلگیری این اتفاق در محله بیان میکند: با دوستان بسیج تصمیم گرفتیم مراسم قرآنخوانی و حجله سیار را برای امام شهیدمان راه بیندازیم. ابتدا گفتیم داخل منزل باشد؛ اما برخی از دوستان نظرشان این بود که بیرون خانهها باشد تا کسانی که از کوچه رد میشوند هم بیایند و قرآن بخوانند.
این خانم مشهدی خاطرنشان میکند: الحمدلله همه خانمهای محله پای کار هستند و برای برپایی این حجله میآیند. خوشبختانه این کار در محله رونق گرفته است. اینکه قرآن خوانده میشود و مردم عاشقانه در این مراسم شرکت میکنند، خیلی خوب است.
او درباره واکنش افراد دیگر نسبت به این اتفاق نیز عنوان میکند: چند روز پیش که حجله را جلو منزلم گذاشته بودیم، چند رهگذر که غریبه بودند، آمدند و قرآن خواندند و از این کاری که در محله راه افتاده، خوششان آمد و تعریف میکردند.
آشنایی با شهدای محله به بهانه بزرگداشت امام شهید
نرگس بهزادیان فرد نیز که عضو شورای اجتماعی محله کوی ۲۲بهمن است و در برپایی حجله کمک میکند، درباره برکات برپایی حجله سیار جلو منزل خانواده شهدا میگوید: این روزها با برگزاری حجله عزای امام شهید، جلو منازل خانواده شهدا، هممحلهایها با شهدای محله آشنا میشوند؛ به عنوان مثال روزی که مراسم را جلو منزل خانواده شهید سید نوری گرفته بودیم، هممحلهایها تازه متوجه شدند این شهید در ۲۳ سالگی و در چه منطقهای به شهادت رسیده است.
او میافزاید: یکی از خانوادههای شهدا به من تلفن زدند و تشکر کردند بابت برپایی حجله جلو منزلشان و گفتند هممحلهایهایمان آمدند و برای شهیدمان قرآن خواندند. اهالی محله با این مراسم نشان دادند چقدر به شهدا و خانوادههایشان ارادت دارند.
الگویی برای همه محلات ایران
این پویش مردمی در گوشهای از مشهد نشان میدهد شهادت رهبر معظم انقلاب، فراتر از یک رویداد سیاسی-اجتماعی، به عاملی برای تقویت بافت اجتماعی محلات و احیای فرهنگ همسایگی تبدیل شده است. پویش حجله سیار عزا در محلات کوی کارگران، کوی کارمندان، شهرک شهید بهشتی و محمدآباد مشهد، نمونهای بارز از خودسازماندهی مردمی و بهرهگیری خلاقانه از ظرفیتهای محلی محسوب میشود.
این حرکت مردمی نشاندهنده توانایی جوامع محلی در تولید راهکارهای خلاقانه برای مواجهه با چالشها و فرصتهاست که موجب تقویت شبکههای اجتماعی و شناسایی ظرفیتهای نهفته در محله شده که میتواند در برنامهریزیهای آینده مورد استفاده قرار گیرد. همچنین زمینهای برای احیای حافظه جمعی و معرفی شهدای محله فراهم کرده که پیش از این کمتر شناخته شده بود.
حجله سیار رهبر شهید، یکی از ایدهها و ابتکارات زنان مشهدی در گرامیداشت رهبر شهید انقلاب است که میتواند الگوی خوبی برای سایر محلات مشهد، خراسان و همه کشور در راستای ایجاد یک حرکت عمومی باشد.
نظر شما